Güney Afrika'da, Boeram Venter'in oğullarına iş kurmaları için alan açma niyetiyle başlattığı bir girişim, ülkenin en başarılı Bonsmara sığır ırkı yetiştiricilik işletmelerinden birine dönüştü. Venter Boerdery bünyesindeki Disco Bonsmara işletmesi, genetik bilimine verdiği önem ve kuşaklar arası geçişte izlediği “geride durma” politikasıyla çiftliğin geleceğini sağlamlaştırdı. Bu yaklaşım, Venter'in bir nevi “emeklilik” projesinin, işletmenin çeşitliliğini ve sürdürülebilirliğini artırmasına nasıl yardımcı olduğunu gösteriyor.
Booeram Venter, günümüzde oğlu Nico ve Leroux ile birlikte yönettiği Venter Boerdery'de, narenciye, etlik piliç ve Bonsmara sığır ırkı yetiştiriciliğini işletmenin temel direkleri olarak belirlemiş durumda. Bunlara ek olarak, Boer keçisi yetiştiriciliği, tavuk gübresi üretimi, eko-turizm ve av hayvanı çiftçiliği gibi alanlarda da faaliyet gösteriyorlar. Venter'in bu vizyonu, onu ve ailesini Güney Afrika'nın önde gelen çiftçileri arasına yerleştirmiş durumda.
Disco Bonsmara'nın Yükselişi ve Başarıları
Addis Ababa'daki Fil Ulusal Parkı yakınlarındaki Pazar Nehri Vadisi'nde yer alan Disco Bonsmara, Venter Boerdery'nin bir parçası olarak, ülkenin en iyi 10 etçi sığır ırkı yetiştiricisi arasında yer alıyor. Son üç yıldır SA Stud Book tarafından verilen Elit Platin statüsünü elinde tutan işletme, 2024 ve 2025 yıllarında SA Stud Book'un eyaletindeki en iyi yetiştirici unvanını da kazanmıştır. Venter, “Aile işletmelerinin tarımdaki hakimiyetini görüyordum. Misyonum çiftliğimizin devamlılığını sağlamaktı. Emeklilik projemin işletmemizde çeşitlilik ve sürdürülebilirlik sağlamanın yollarından biri haline gelmesi ironik,” şeklinde konuşuyor.
Venter, eczacılık eğitimi almış olmasına rağmen çiftçilik tutkusunun ağır bastığını ve 1986 yılında tam zamanlı olarak çiftçiliğe başladığını belirtiyor. Kendi yetiştirdiği 20 hektarlık narenciye çiftliği geçmişi, ona sağlam bir temel kazandırmış. Bu deneyimler, oğullarının da aile işletmesine dönmesini ve işe katkıda bulunmasını sağlamış. Nico 2010'da, Leroux ise 2011'de üniversite eğitimlerini tamamlayıp iş deneyimi edindikten sonra babalarının işine katılmışlar.
Aile İçi Görev Dağılımı ve Vizyon
Venter, oğulları çiftliğe geldiğinde onlara ne yapacaklarını dikte etmek yerine, kendi ilgi alanlarını bulmalarını teşvik ettiğini vurguluyor. Günümüzde görevler net bir şekilde bölünmüş durumda: Nico, yoğun piliç yetiştiriciliği, ekipman bakımı, turizm departmanı ve yeni projelerden sorumlu. Leroux ise narenciye operasyonlarının yönetimini üstlenmiş. Venter ise yaklaşık 200 kayıtlı Bonsmara'dan oluşan sığır sürüsüne odaklanıyor.
Bu iş bölümü, her bir aile üyesinin kendi uzmanlık alanında derinleşmesine ve işletmenin genel verimliliğinin artmasına olanak tanıyor. Venter'in sığırcılık alanındaki uzmanlığı, işletmenin bu kritik bölümünün sürekli gelişimini sağlıyor.
Bonsmara Irkının Tercih Nedenleri ve Genetik Üstünlük
Bonsmara sığırları, Güney Afrika'nın kayıtlı sığır popülasyonunun %50 ila %60'ını oluşturuyor. Bu ırkın Güney Afrika koşulları için özel olarak geliştirilmiş olması, Venter'in en büyük güçlü yanlarından biri olarak gördüğü adaptasyon yeteneğini öne çıkarıyor. Venter, “Bonsmaraları seviyorum. İyi bir mizaca sahipler ve çok uyumludurlar. Sahilden 70 km uzaktayız ve yüksek nem var. Boğalarımız sıcağa karşı doğal olarak dayanıklıdır. Gölgelenmeye ihtiyaçları var, ancak sıcaklık bir sorun değil,” diyor.
2007 yılında Bonsmara yetiştiriciliğine başladığında, Venter'in hayvancılık konusunda çok az deneyimi vardı. Bu eksikliği kapatmak için genetik temellerini güçlü tutmaya ve hayvanlarının genomiklerini ölçmeye odaklandılar. Zinabos Bonsmara, Hanzyl Bonsmaras ve Dikdoorns Bonsmaras gibi köklü sürülerden damızlık hayvanlar satın alarak başladılar. Simental ırkın önde gelen yetiştiricilerinden, Free State, North West, Namibya ve KwaZulu-Natal'daki çiftliklerden üstün genetik hatlara sahip boğalar temin edildi.
Veri Odaklı Yetiştiricilik ve Performans Ölçümü
2007 yılında Disco Bonsmara'yı SA Stud Book'a kaydettiren Venter, on yıl sonra çiftlikte Faz C testlerini başlatmış. Venter, “Güney Afrika'da genomik testleri tüm sürü üzerinde tamamlayan ilk Bonsmara yetiştiricisi bizdik. Bunu 2017'de yaptık. Bugüne kadar tüm sürü üzerinde genomik testlere devam ediyoruz. Verdiğimiz her karar, veri temellidir ve bu, tüm tarım bölümlerimiz için geçerlidir,” diye ekliyor. Damızlık boğa yetiştiricisi olarak Venter, yılda 30 ila 40 boğa üzerinde Faz C testi uyguluyor. Bu testler, boğaların belirli bir yemdeki alımlarının ölçüldüğü kontrollü besihane koşullarında yapılıyor. Boğaların ortalama günlük kazançları ve yem dönüşüm oranları (FCR) iki haftada bir ölçülüyor. Venter, “Hayvanların yapısını değerlendirmek için saygın yetiştirici seçicileri kullanıyoruz. Bir boğanın endeksi 90'ın altındaysa, elenir,” diyor.
Genomik testler, hayvanların performansını objektif bir şekilde değerlendirmeyi ve gelecekteki potansiyellerini öngörmeyi sağlıyor. Bu veriler, en uygun genetik yapıya sahip hayvanların seçilmesine yardımcı olarak, sürü kalitesini sürekli olarak artırıyor.
Besleme Stratejileri ve Üreme Yönetimi
İşletme, 3.000 hektarlık Uitenhage çalılık arazisi, pivot sulama altında 40 hektar kikuyu otu ve 25 hektar yonca üzerinde faaliyet gösteriyor. Dişi buzağılar, 205 günlük sütten kesim dönemine kadar otlaklarda büyütülüyor, ardından sertleşmeleri için doğal çalılık araziye gönderiliyor. 18 aylıkken çiftleşmek üzere kikuyu alanına geri getiriliyorlar.
Venter, “Çiftçilere finansal avantaj sağlayacak üstün FCR değerlerine sahip boğalar satmayı hedefliyoruz. Pazarlamadan önce boğalarımız, tırnak kondisyonlarını ve güçlerini artırmak için 18 ay boyunca arazide kalıyor. Boğalar doğal çalılıklara adapte olmalı,” diye tavsiyede bulunuyor. Damızlık sürüsü, her biri 20 ineği ve bir boğası olan beş veya altı eşleşme grubunda yönetiliyor. Yapay döllenme ve doğal çiftleşme yılda iki kez gerçekleşiyor: Aralık'tan Şubat'a kadar ve ardından 18 aylık düveler için Haziran ve Temmuz aylarında. Venter, “Tüm dişiler üst düzey boğaların sperması kullanılarak tohumlanıyor, ardından bir hafta sonra kendi boğalarımızı getiriyoruz. Her boğa grubuyla üç ay kalıyor. Babalık, sütten kesim sırasında genomik testlerle doğrulanıyor,” diye açıklıyor. Disco'nun boğaları ya kendi yetiştirdiği ya da satın aldığı hayvanlardan oluşuyor. Venter, “Boğalara çok para harcıyoruz ve rakamlarının iyi olması gerekiyor,” diyor.
Kritik Değerlendirme ve Sürdürülebilirlik
Venter ve ekibi, her yıl üreme dönemi öncesinde, dışarıdan bir danışmanın yardımıyla sürülerini gözden geçiriyor. Venter, “Yapılarına göre gebe düveleri seçiyoruz. Çok etli olmayan, dişi özelliklere sahip, daha iyi şekle sahip olanları tutuyoruz,” diyor. Seçimini yönlendiren iki değişmez kuralı var. “Öncelikle ve en önemlisi, bir ineğin her yıl üremesi gerekiyor. Bir yıl bile atlamak büyük bir finansal kayıp,” diyor. İkinci olarak, çiftliğin stoklama oranını ve karlılığını doğrudan etkileyen FCR endeksini önemsiyor: “Canlı ağırlıkta 1 kg kazanmak için gereken ortalama yem miktarı 6,1 kg, ancak bazı boğalar 1 kg kazanım başına 5 kg yem kullanabiliyor. Bu, bir çiftçinin daha düşük endekse sahip 80 yerine, 100 hektarda 100 baş hayvanı daha yüksek FCR endeksine sahip olabilmesi anlamına geliyor. Faz C testi bu içgörüyü sağlıyor.”
Faz C testinin yapay besihane ortamında gerçekleştiği ve hayvanların normal otlatma koşullarında aynı performansı göstermeyebileceği yönündeki sık eleştirilere rağmen Venter, desteğini sürdürüyor. “Bonsmara o kadar uyumlu ki, her yerde üretecek. Üreme değerlerini yalnızca kontrollü koşullar altında ölçebiliriz. Bu, farklı sürülerden ve yıllar arasındaki boğalar arasında doğrudan karşılaştırma yapılmasına olanak tanır. Genellikle sorun, eski nesil yetiştiricilerin üreme değerleriyle daha az ilgilenmesidir, ancak bir nesil değişimi yaşanıyor. Son 10-15 yılda, lisanslı genç çiftçiler bunlara çok daha fazla önem verdi. Üreme değerleri, tahıl çiftçileri için hassas tarımın ne anlama geliyorsa, etçi sığır çiftçileri için de o anlama gelecek,” diye açıklıyor. Disco Bonsmara, her yıl Temmuz ayı sonunda yaklaşık 20 boğa ve seçilmiş dişi hayvan pazarladığı tek bir müzayede düzenliyor. Şimdiye kadar bir boğa için elde edilen en yüksek fiyat 380.000 R.
Sürekliliğin Güvence Altına Alınması
Venter için sığır sürüsü, süreklilik kadar önemlidir. Babasının ona rehberlik etmediğini ve birçok dersi zor yoldan öğrenmek zorunda kaldığını açıklıyor. “Babam vefat ettiğinde ben matrikteydim. Tecrübesizken yeni girişimlerde sık sık parmaklarımı yaktım. Bununla başa çıktım, ama zordu,” diyor. Bu deneyim, onun kuşaklar arası geçiş yaklaşımını şekillendirmiş. “Çocuklarınız çiftliğe geldiğinde, onları sizin hatalarınızı tekrarlamaktan alıkoymak istemeniz doğaldır. Bunu her zaman görüyorum ve babalar çocuklarının tepelerinde sürekli göz gezdirerek onları uzaklaştırıyorlar. Ben o hatayı yapmak istemedim. Oğullarımın kendi parmaklarını yakmaları gerekiyor.”
Geleceğe baktığında, Venter aile işletmesini ayakta tutma misyonunda başarılı olduğuna inanıyor: “Birlikte çok iyi çalışıyoruz ve aile işletmesinin devam edeceğinden %100 eminim.”
