Komparatör Saati Teknik Detayları
Komparatör Saati Çalışma Prensibi
Komparatör saatleri, bir temas ucunun (prob) ölçülecek yüzeye dokunmasıyla oluşan doğrusal hareketi, bir kadran veya dijital ekranda okunabilir bir değere dönüştürerek çalışır. Mekanik komparatör saatlerinde bu hareket, hassas dişli sistemleri ve yaylar aracılığıyla ibrenin dairesel hareketine çevrilirken, dijital modellerde kapasitif veya endüktif gibi hassas sensörler ile elektronik sinyallere dönüştürülür ve bir LCD ekranda gösterilir. Bu dönüşüm, milimetrenin binde birine kadar hassasiyetle ölçüm yapılmasına olanak tanır.
Analog Komparatör Saatleri
Analog komparatör saatleri, dayanıklılıkları, basit yapıları ve enerji bağımsızlıkları nedeniyle hala tercih edilmektedir. Hassasiyetleri genellikle 0.01 mm, 0.005 mm veya 0.001 mm seviyesindedir. Kadran üzerinde büyük ve küçük ibreler bulunur; büyük ibre her tam turda küçük ibreyi belirli bir birim kadar ilerletir. Şok emici mekanizmalar, ani darbelere karşı cihazın ömrünü uzatırken, çeşitli kulp tipleri (düz arka kapak, kulaklı arka kapak) farklı montaj ihtiyaçlarına çözüm sunar. Okuma, ibrelerin gösterdiği değerlerin toplanmasıyla manuel olarak yapılır ve bu durum operatörün dikkatini gerektirir.
Dijital Komparatör Saatleri
Dijital komparatör saatleri, ölçüm değerini doğrudan bir LCD ekranda sayısal olarak göstererek okuma hatası riskini minimize eder ve daha hızlı veri alımı sağlar. Genellikle “zero set” (sıfırlama), “mm/inch” dönüştürme ve “ABS/INC” (mutlak/artımsal ölçüm) gibi ek fonksiyonlara sahiptirler. Bazı gelişmiş modellerde veri çıkışı portları (RS232, USB, Digimatic) bulunur, bu da ölçüm verilerinin doğrudan bilgisayar sistemlerine aktarılmasına ve otomasyon süreçlerine entegrasyonuna olanak tanır. Çözünürlükleri 0.001 mm’ye kadar inebilir ve yüksek hassasiyetli uygulamalar için idealdir. Batarya ile çalışırlar ve batarya ömrü, kullanım sıklığına bağlı olarak önemli bir operasyonel parametredir.
Ölçüm Aralığı ve Hassasiyet
Komparatör saatlerinin temel teknik özelliklerinden biri ölçüm aralığıdır. Bu, probun hareket edebileceği maksimum mesafeyi belirtir ve genellikle 10 mm, 25 mm, 50 mm gibi değerler alır. Uygulamanın gerektirdiği maksimum boyutsal farkı karşılaması kritik öneme sahiptir. Hassasiyet (çözünürlük) ise cihazın algılayabildiği en küçük değişimi ifade eder. Mikron (µm) cinsinden belirtilen bu değer, özellikle toleransların dar olduğu hassas işlerde kritik öneme sahiptir. Yüksek hassasiyetli uygulamalar için 0.001 mm çözünürlüğe sahip modeller tercih edilmelidir, zira daha düşük hassasiyet, tolerans dışı parçaların gözden kaçmasına neden olabilir.
Kullanım Alanları ve Montaj
Komparatör saatleri, tornacılıkta iş parçalarının eksenel ve radyal salgılarını kontrol etmek, frezecilikte derinlik ve yükseklik ölçümleri yapmak, kalıpçılıkta parça boyutlarını doğrulamak ve genel kalite kontrol süreçlerinde yaygın olarak kullanılır. Montajları genellikle bir komparatör standı, manyetik taban veya özel fikstürler ile yapılır. Doğru ve sağlam montaj, tekrarlanabilir ve güvenilir ölçümlerin anahtarıdır. Ölçüm piminin yüzeye tam dik konumda olması, ölçüm doğruluğunu doğrudan etkileyen ve mutlaka dikkat edilmesi gereken bir parametredir. Ayrıca, ölçüm yapılacak ortamın sıcaklığı ve titreşim gibi çevresel faktörler de ölçüm sonuçlarını etkileyebilir.