Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'a ve hükümetine destek göstermek amacıyla Salı günü Erivan'a bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyaret, Güney Kafkasya ülkesindeki Haziran seçimleri öncesinde ve Rus müdahalesine dair yaygın iddiaların ortasında, Paşinyan'ın Azerbaycan ile tarihi bir barış anlaşması doğrultusunda Batı yanlısı bir yolu izlemesi bağlamında önem taşıyor.
Rubio, Erivan'a varışında yaptığı açıklamada, "Ermenistan'daki tüm ekibiniz, Ermenistan için daha parlak ve daha bağımsız bir geleceğe doğru öncülük ediyor. Cesaretinizi, vizyonunuzu ve bağlılığınızı desteklemek için burada olmaktan çok mutluyuz. Birlikte daha fazlasını yapmayı dört gözle bekliyoruz." ifadelerini kullandı.
Ekonomik Koridor ve Stratejik Ortaklık Anlaşmaları
ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Ermenistan üzerinden geçerek Azerbaycan'ı Nahçıvan'dan ayrılan bölgesine bağlayacak olan Trump Uluslararası Barış ve Refah Güzergahı (TRIPP) olarak adlandırılan bir kara ve demiryolu koridoru girişimi üzerinde çalıştığı biliniyor. Rubio, Ermenistan Dışişleri Bakanı Ararat Mirzoyan ile birlikte TRIPP projesinde önemli bir adım daha attıklarını belirtti.
Erivan Havalimanı'ndaki imza töreninde konuşan Rubio, "Bu anlaşma, bu tarihi güzergahı gerçeğe dönüştürme, Ermenistan'da ve açıkçası bölgede barışı ilerletme ve refahı artırma yolunda bugüne kadarki en büyük adımı temsil ediyor." dedi. TRIPP projesi, Trump'ın Beyaz Saray'da Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından imzalanan ve on yıllardır süren çatışmayı sona erdiren tarihi barış anlaşmasını denetlemesiyle hayata geçmişti. Rusya'nın geleneksel bir müttefiki olan Ermenistan, Paşinyan yönetiminde Avrupa yanlısı bir geleceğe doğru ilerleyerek yakın zamanda Erivan'da Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesine ev sahipliği yapmıştı.
Rubio ayrıca Erivan'da geniş kapsamlı bir stratejik ortaklığın yenilenmesi ve kritik mineraller konusunda işbirliği anlaşmalarına imza attı. Kritik mineraller, Washington için Çin'in modern teknolojilerin hayati önem taşıyan bu kaynağa hakim olması nedeniyle öncelikli bir konu olarak öne çıkıyor.
Rubio, "Ermenilerin para kazanmalarını ve refah bulmalarını sağlayan, Amerikalıların da aynı şekilde refah bulmasını sağlayan ve bunu birlikte yapmalarını sağlayan ekonomik etkileşimin temellerini atıyoruz. Bu, ulusları birbirine bağlamanın en güçlü yollarından biridir." şeklinde konuştu. Rubio, Washington'ın bu adımları "her zaman bir ulus olarak egemenliğinize saygı duyarak" attığını vurguladı.
Bölgesel İşbirliği ve Jeopolitik Dengeler
Mirzoyan, anlaşmaların sahada uygulanmasını umduğunu belirterek, bunları "Ermenistan Cumhuriyeti için gerçekten faydalı" olarak nitelendirdi. Rubio'nun Salı günkü ziyareti, Mart ayında hem Ermenistan hem de Azerbaycan'a ziyaretler gerçekleştiren ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in ziyaretlerinin ardından bölgedeki ABD varlığını daha da güçlendirdi.
Ermenistan'da genel seçimlerin yaklaşmasıyla birlikte, Kremlin sık sık Erivan'ı Batı yöneliminin sonuçları konusunda uyarıyor. Bu uyarılar arasında Rusya'ya yapılan gaz teslimatlarının ve Ermenistan'ın Rusya'ya yönelik kilit ihracatının durdurulması gibi, ülkenin ekonomisi için hayati önem taşıyan adımlar yer alıyor. TRIPP koridoru ve stratejik ortaklık anlaşmaları, Ermenistan'ın ekonomik ve jeopolitik konumunu yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor.
Etki Analizi
Bu anlaşmalar, Ermenistan'ın Rusya'ya olan geleneksel bağımlılığını azaltma ve Batı ile ekonomik ve stratejik bağlarını güçlendirme çabalarının bir parçası olarak görülüyor. TRIPP koridoru, Kafkasya ve Orta Asya arasındaki bağlantıyı artırarak bölgesel ticareti canlandırma potansiyeli taşıyor. Ayrıca, kritik mineraller konusunda ABD ile yapılan işbirliği, Ermenistan'ın küresel tedarik zincirlerindeki yerini sağlamlaştırmasına yardımcı olabilir. Ancak bu adımların Rusya'nın tepkisini çekebileceği ve bölgedeki jeopolitik dengeleri daha da karmaşık hale getirebileceği de göz ardı edilmemeli.
