Nebraska eyaletinin bütçe açığı, son ekonomik tahminlere göre yaklaşık 175 milyon dolar artışla 300 milyon doları aşacak. Eyalet yasama organı, mart ayı sonuna kadar bu açığı kapatmakla yükümlü. Bu durum, eyalet bütçesinde daha sıkı tedbirler alınmasını gerektirecek.
Ocak ayındaki tahminlere göre 471 milyon dolar olan bütçe açığı, yasama komitesinin yaptığı kesintilerle 155 milyon dolara indirilmişti. Ancak, Nebraska Ekonomik Tahmin Danışma Kurulu'nun cuma günü yaptığı revizeyle gelecek mali yıl için vergi gelir tahminleri 175 milyon dolar daha düştü. Bu revizyon, açığı yaklaşık 301 milyon dolara çıkaracak. Eyalet Senatörü ve Tahsis Komitesi Başkanı Rob Clements, yeni tahminlerin beklediği doğrultuda olduğunu belirterek, bütçenin zamanında dengeleneceğine dair güvenini dile getirdi, ancak bunun maliyetli olacağını da ekledi.
Ekonomik Tahminlerdeki Değişikliklerin Nedenleri
Kurumsal Gelirlerdeki Düşüş
Gelirlerdeki düşüşün en büyük nedeni, kurulun önümüzdeki iki yıl içinde 110 milyon dolar azalmasını beklediği kurumsal gelir vergileri oldu. Nebraska Gelir Departmanı'ndan ekonomist HoaPhu Tran, bunun kısmen eyalet genelindeki daha düşük kurumsal kar marjlarından kaynaklandığını belirtti. Tran ayrıca, bazı Nebraska'lı işletme sahiplerinin Başkan Donald Trump'ın tarifeleri nedeniyle büyük adımlar atmaktan çekinmiş olabileceğini düşünüyor. ABD Yüksek Mahkemesi'nin bu tarifelerin çoğunu geçen hafta iptal etmesinin etkisinin olup olmayacağı sorulduğunda ise Tran, henüz erken olduğunu söyledi.
Kurumsal vergi gelirleri son aylarda düşüş eğilimindeyken, Nebraska'nın genel Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYH) yükselişini sürdürdü. Tran, yapay zeka gibi kurumsal teknoloji alanındaki gelişmelerin bu duruma katkıda bulunduğunu, çünkü bu teknolojilerin iş verimliliğini artırdığını ancak her zaman daha yüksek kurumsal vergi gelirlerine karşılık gelmediğini ifade etti.
Bölgesel Ekonomik Farklılıklar
Ekonomik Tahmin Danışma Kurulu üyeleri, Nebraska ekonomisinde birçok "parlak nokta" olduğunu belirtirken, endişe verici alanların da bulunduğunu kaydetti. Kurul üyesi John Bourne, tahıl çiftçilerinin düşük ürün fiyatları nedeniyle korktuğunu, sığır çiftçilerinin ise sektör görünüşte gelişirken bile endişeli olduğunu duyduğunu aktardı. Buğday ve mısır gibi temel ürünlerdeki fiyat düşüşleri, çiftçilerin gelirlerini olumsuz etkileyerek vergi gelirlerini de düşürüyor.
Buna karşılık, kurul üyesi Matt Miltenberger, Omaha'daki ekonominin şehir genelindeki büyük inşaat projeleri göz önüne alındığında güçlü göründüğünü söyledi. Miltenberger, "Hatta insanlar çok fazla inşaat yapıldığından şikayet ediyor. Şehir içinde dolaşamıyorsunuz," diyerek mevcut durumu özetledi. Bu inşaat faaliyetleri, yerel ekonomiye canlılık katarken, malzeme ve işçilik talebini de artırıyor.
Tyson Foods'un Kapanmasının Etkileri
Orta Nebraska'da ise durum farklı. Kurul başkanı Richard McGinnis, ekonomik büyümenin yavaşladığına dair işaretler olduğunu belirtti. McGinnis, bunun nedenlerinden birini, "bir felaket" olarak nitelendirdiği Tyson Foods'un Lexington'daki sığır işleme tesisinin kapanması olarak gösterdi. 
Tran, tesisin kapanmasının eyaletin yaklaşık 33 milyon dolarlık vergi gelirinden mahrum kalmasına neden olacağına dair Nebraska-Lincoln Üniversitesi'nin analizine katıldığını söyledi. Bu kaybın 23 milyon doları bireysel gelir vergilerinden, 10 milyon doları ise satış vergilerinden kaynaklanacak. Kansas City Federal Rezerv Bankası'ndan gelen bir rapor ise, tesisin kapanmasının Dawson County'nin ortalama %2.9 olan işsizlik oranını önümüzdeki üç yıl içinde %27'nin üzerine çıkarabileceğini tahmin ediyor. McGinnis, bu artışı "duyulmamış" olarak nitelendirerek, bölge için "çok acı verici" birkaç yıl beklediğini belirtti.
Bütçe Dengesi İçin Seçenekler
Kısıtlamalar ve Vergi Politikaları
Son tahminlerle birlikte, hem Clements hem de Gelir Komitesi Başkanı Senatör Brad von Gillern, eyalet bütçesini dengelemek için "masada her şeyin olması gerektiği" konusunda hemfikir. Von Gillern, daha büyük açığın, oturuma başlarken istediğinden daha derin kesintileri gerektireceğini söyledi. Geçmiş oturumlarda, eyaletin aşamalı gelir vergisi oranı indirimlerinin dondurulması gibi seçenekler tartışılmıştı. Bu indirimler 2027'de %3.99'luk son seviyesine ulaşmadan önce bir düşüş daha öngörüyor. Bu indirimler sırasında, satış ve kullanım vergisi gelirleri, 2023-24 ve 2024-25 mali yılları için Nebraska'nın en büyük vergi geliri üreteci olarak bireysel gelir vergilerini geride bıraktı.
Geçmişte gelir vergisi oranı indirimlerini dondurma yönündeki baskılara direnç gösteren Clements, cuma günü bütçeyi dengelemek için "başka seçenekler" olduğunu yineledi, ancak hangilerini tercih ettiğini belirtmekten kaçındı. Son ekonomik tahminler, eyaletin acil durum fonundan bir miktar para çekilmesini gerektirebilir. Vali Jim Pillen bu oturumda yedek akçeden para çekilmemesini talep etmişti. Mevcut projeksiyonlar, mevcut bütçe döngüsünün sonunda yedek akçenin bakiyesinin 674 milyon dolar olacağını gösteriyor.
Yedek Akçe Kullanımı ve Vali'nin Planı
Clements, açığı dengelemek için yedek fonların kullanılmasına açık olduğunu belirtti, ancak ne kadar çekmeye rahat olduğunu söylemekten kaçındı. Vali Pillen'in bütçe teklifi, büyük ölçüde nakit fonların süpürülmesi yoluyla 495 milyon dolarlık harcama kesintisi öneriyordu. Ancak, Tahsis Komitesi bu önerilerin yalnızca bir kısmını kabul etti. Pillen'in ekibine göre, valinin planı Nebraska'yı 2027 mali yılının sonunda 125 milyon dolarlık bir bütçe fazlasına ulaştıracaktı.
Etki Analizi
Nebraska'nın bütçe açığındaki artış, eyalet ekonomisinin karşı karşıya olduğu zorlukların bir göstergesidir. Özellikle kurumsal gelirlerdeki beklenenden düşük performans ve bazı bölgelerdeki (Tyson Foods'un kapanması gibi) olumsuz gelişmeler, mali planlamada daha dikkatli olmayı gerektiriyor. Yasama organının, vergi indirimlerini dondurmak veya acil durum fonlarını kullanmak gibi seçenekler arasında denge kurması gerekecek. Bu kararlar, eyaletin uzun vadeli ekonomik sağlığı üzerinde önemli etkilere sahip olacaktır. Özellikle acil durum fonlarının kullanımı, gelecekteki olası krizlere karşı hazırlığı azaltabilir. Bu nedenle, alınacak önlemlerin sürdürülebilirliği ve ekonomik büyümeyi teşvik edici olması büyük önem taşıyor.
