Avrupa Birliği'nin (AB) yeni Giriş/Çıkış Sistemi (EES) uygulamaya konulmasının ardından bazı turistik ülkelerde yaşanan kaosa ve uzun bekleme sürelerine karşı önemli adımlar atılıyor. Yunanistan'ın ardından Portekiz ve İtalya'nın da EES kurallarını gevşeterek veya geçici olarak askıya alarak özellikle İngiliz turistleri bu sistemin yarattığı olumsuzluklardan koruyacağı öngörülüyor. Seyahat uzmanlarına göre, turizme bağımlı ekonomiler için bu durum, EES'in çöküşüne yol açabilecek siyasi bir zorunluluk haline gelebilir.
EES sistemi, Schengen bölgesine giriş yapacak AB dışı ülke vatandaşlarından biyometrik verilerini (yüz taraması ve parmak izi) özel kiosklar aracılığıyla kaydetmelerini zorunlu kılıyor. Ancak sistemin ilk uygulanmaya başlandığı dönemde, özellikle Yunanistan'da yaşanan “rezalet” olarak nitelendirilen uzun kuyruklar ve gecikmeler, tatilcilerin önemli bir tepkisine neden oldu. Yunanistan, bu sorunun çözümü için İngiliz turistler için EES kurallarını erteleyerek sınır kontrollerini Eylül ayına kadar normal pasaport damgalama yöntemiyle yapma kararı almıştı.
AB Sınır Kontrollerinde Yeni Dönem ve Olası Gelişmeler
EES Sistemindeki Sorunlar ve Ülkelerin Tepkisi
Giriş/Çıkış Sistemi'nin (EES) ilk uygulamaları, teknik aksaklıklar ve personel eksikliği gibi nedenlerle büyük aksamalara yol açtı. Bu durum, özellikle yoğun turizm dönemlerinde havalimanlarında ve sınır kapılarında beklenmedik uzun kuyrukların oluşmasına neden olarak tatilcilerin planlarını olumsuz etkiledi. Seyahat şirketi Holiday Extras'tan Seamus McCauley, birçok ülkenin turizmlerini korumak adına AB'nin bu kurallarına uymak zorunda kalmayabileceğini belirtti. McCauley, “Ülkeler, Yunanistan’ın EES gecikmeleri nedeniyle ticaretini başka ülkelere kaptırmasına seyirci kalmayacaktır. Aksi takdirde, işlerin tehlikeye girmesiyle siyasi olarak çok zor durumda kalırlar,” ifadelerini kullandı.
McCauley, EES uygulamasının “tam bir fiyasko” olduğunu vurgulayarak, “İngiliz turistler Yunan ekonomisi için yılda 3,5 milyar Euro değerinde. Yunanistan, EES düzgün çalışmadığı için bu değeri riske atmayarak doğru bir karar verdi,” dedi. Bu durumun, Portekiz ve İtalya gibi diğer popüler turistik destinasyonlar için de emsal teşkil etmesi bekleniyor.
Portekiz ve İtalya'nın Beklenen Adımları
Seyahat uzmanları, Portekiz ve İtalya'nın da Yunanistan'ı örnek alarak EES kurallarını gevşetme yoluna gideceğini tahmin ediyor. Eğer bu ülkeler de EES'in getirdiği prosedürleri erteleyerek veya basitleştirerek turistlere kolaylık sağlarsa, İspanya, Fransa ve Hırvatistan gibi diğer AB ülkelerinin de benzer adımlar atması sürpriz olmayacaktır. McCauley, bu domino etkisinin EES sistemini tamamen çökertme potansiyeli taşıdığını öne sürdü: “Bundan sonra tüm sistem bir kartlar evi gibi çökecektir. İspanya, Fransa ve Hırvatistan da aynı sonuca varacaktır, çünkü hiç kimse AB kurallarına uymak uğruna turizm gelirini başka bir ülkeye kaptırmak istemez.”
Holiday Extras'ın yaptığı analizler, İngiliz turistlerin seyahat hacmi, yaşanan gecikmelerin ciddiyeti, destinasyonların turizm gelirleri ve geçmişte AB kurallarına karşı ne kadar direnç gösterdikleri gibi faktörlere dayanıyor. Bu analizlere göre, Yunanistan'ı takip etmesi muhtemel ülkeler arasında Portekiz ve İtalya başı çekiyor.
AB'nin Müdahale Kapasitesi ve Ekonomik Etkiler
Seyahat sektörü analistleri, AB'nin Yunanistan gibi ülkelerin aldığı kararlara karşı ne kadar etkili bir yaptırım uygulayabileceği konusunda şüpheci yaklaşıyor. McCauley, “Yunanistan kuralları deldi ve Portekiz kuralları askıda tutmaya devam ediyor. Diğer ülkelerin de bunu takip etmesi neredeyse kesin. Bir şeylerin değişmesi gerekiyor,” şeklinde konuştu. AB'nin uygulayabileceği herhangi bir finansal cezanın, turizm gelirlerindeki artışla kıyaslandığında oldukça küçük kalabileceği düşünülüyor.
AB'nin Yunanistan'ı Avrupa Adalet Divanı'na taşıması durumunda bile, bu süreç muhtemelen yaz tatillerinin sonuna kadar uzayacaktır. Bu da Yunanistan'ın EES sistemini tekrar devreye almasına kadar yeterli zamanı kazandıracağı anlamına geliyor. Bu durum, sistemin uygulanabilirliği ve AB'nin üye ülkeler üzerindeki denetleyici gücü hakkında soru işaretleri yaratıyor.
Havayolu Şirketlerinin Talepleri
Ryanair, Fransa, İspanya, İtalya ve Portekiz gibi tatil destinasyonlarına EES sistemini askıya almaları çağrısında bulundu. Ryanair Operasyon Direktörü Neil McMahon, “Hükümetler, en yoğun seyahat sezonunun ortasında yarım yamalak bir BT sistemini devreye sokmaya çalışıyor. Yolcular bunun bedelini ödüyor, saatlerce süren pasaport kontrol kuyruklarına maruz kalıyor ve hatta bazen uçuşlarını kaçırıyorlar. Çözüm basit – hükümetler EES'i Eylül ayına kadar askıya almalı,” dedi.
EES sistemi geçtiğimiz ay Schengen ülkeleri (AB'nin 27 üyesinden 25'i ile İzlanda, Norveç, Lihtenştayn ve İsviçre) için tam olarak faaliyete geçti. Schengen dışı pasaport sahibi yolcuların, AB'ye girerken ve çıkarken ek bilgilerle birlikte yüz taraması ve parmak izi vermeleri gerekiyor. İngiliz Seyahat Acentaları Birliği ise turistlere, biyometrik verilerini önceden kaydetmelerine olanak tanıyan EES uygulamasını kullanmalarını tavsiye etti.
Impact Analysis
AB'nin Giriş/Çıkış Sistemi'ndeki (EES) aksaklıklar ve bazı ülkelerin bu kuralları gevşetme eğilimi, Avrupa'nın turizm dinamikleri üzerinde önemli bir etki yaratma potansiyeli taşıyor. Eğer Portekiz ve İtalya gibi büyük turizm pazarları da Yunanistan gibi davranırsa, bu durum EES'in uygulanabilirliğini sorgulatacak ve diğer Schengen ülkeleri üzerinde de bir baskı oluşturacaktır. Bu durum, özellikle İngiliz turistlerin seyahat tercihlerini etkileyebilir ve turizm gelirlerinin yeniden dağılımına yol açabilir. AB'nin bu duruma nasıl bir tepki vereceği ve sistemin uzun vadede nasıl bir şekil alacağı merak konusu olmaya devam ediyor. Turizm sektörü için belirsizliğin azalması ve standartlaşmış, verimli bir geçiş sürecinin sağlanması büyük önem taşıyor.
