Microsoft, bu haftaki Build 2026 konferansında yapay zeka (AI) ajanlarının kurumsal sistemlerde hızla üretim ortamlarına girdiğini ve bu alanda başarılı olacak platformun ajanlara güvenilir bağlam, yönetim, kimlik, hafıza ve güvenli veri erişimi sağlayan platform olacağını net bir mesajla duyurdu. Şirket, GitHub Copilot, Microsoft Foundry ve Copilot Studio genelinde bir bağlam katmanı olarak Microsoft IQ'yu tanıttı. Bunun yanı sıra, 16 Haziran'da kullanıma sunulacak Work IQ API'leri, yapılandırılmış iş verileri için Fabric IQ, kurumsal bilgi ve canlı web genelinde erişim için Foundry IQ ve yeni bir ajan odaklı web arama yığını olarak Web IQ gibi yenilikler de duyuruldu.
Ayrıca Microsoft, kişisel iş ajanı Scout'u ve çeşitli modaliteler ile kullanım senaryolarını kapsayan, MAI-Thinking-1 dahil olmak üzere MAI ailesinin yedi yeni dahili yapay zeka modelini tanıttı. Bu duyurular, Microsoft'un Çekirdek Yapay Zeka Ürünlerinden Sorumlu Başkan Yardımcısı ve AI Fütüristi Marco Casalaina'nın uzmanlık alanına doğrudan hitap ediyor. Casalaina liderliğindeki AI Futures ekibi, Azure AI, Azure OpenAI, Vision, Speech, Decision, Language, Responsible AI ve AI Studio gibi alanlarda daha önce de önemli projelere imza atmıştı. Microsoft'a katılmadan önce Salesforce'un Einstein AI ekibini yöneten Casalaina, Cornell Üniversitesi'nden bilgisayar mühendisliği derecesine sahip ve 2022'nin başlarında Microsoft'a katıldı.
Yapay Zeka Ajanları Stratejisi ve Gelişmeler
Marco Casalaina, yapay zeka ajanlarının mevcut durumuna ilişkin değerlendirmesinde, Microsoft'un model seçimi konusundaki kararlılığını vurguladı. Şirket, başlangıçta OpenAI'nin GPT modellerini sunarken, artık Anthropic ile olan güçlü ortaklığı sayesinde Claude modellerini de Azure üzerinden sağlıyor. Build etkinliğinde tanıtılan yeni MAI modelleri ise Microsoft'un kendi bünyesinde geliştirdiği, özellikle token verimliliği, optimizasyon ve özelleştirme odaklı yeni nesil modellerdir. Bu modeller, müşterilerin kendi veri kümeleri üzerinde özelleştirmeler yapabilmeleri için özel olarak tasarlandı.
Bu temel katmanın üzerinde, Foundry üzerinde barındırılan ajanlar duyuruldu. Bu, Foundry'deki yönetilen ajan yeteneği olup, ölçeklendirme, konteynerleştirme gibi altyapısal işlemleri otomatik olarak yönetiyor. Bu ortam, ajanların yönetimi için bir alan sunuyor. Bir üst seviyede ise Foundry kontrol paneli bulunuyor. Bu panel, oluşturulan ajanlar üzerinde tam kontrol imkanı sunarak maliyet, token kullanımı ve doğruluk gibi konularda gözlemlenebilirlik sağlıyor. Sürekli değerlendirmeler yapılarak ajanların performansının takibi ve olası kaymaların tespiti mümkün hale geliyor.
Microsoft IQ: Bağlam Katmanları ve Fonksiyonları
Microsoft'un Build etkinliğindeki en dikkat çekici duyurularından biri, genel kullanıma sunulacak olan IQ ürün ailesi oldu. Bu aile şu anda üç ana bileşenden oluşuyor ve dördüncüsü de eklenmek üzere: Foundry IQ, Fabric IQ, Work IQ ve Web IQ. Foundry IQ, büyük ölçüde yapılandırılmamış kurumsal bilgileri kapsayan bir bağlam katmanı görevi görüyor. Kurumsal verilerin depolandığı Fabric, Power BI ve ilgili teknolojilerdeki veriler için özel olarak geliştirilen Fabric IQ, bu verilere ajanların doğrudan erişebilmesini sağlıyor, böylece raporlar üzerinden dolaylı yollara başvurmak gerekmiyor.
Microsoft ekosistemindeki uygulamalar için ajan odaklı bir arayüz sunan Work IQ, Outlook, Teams, Word, SharePoint gibi uygulamalarla ajanların nasıl etkileşim kuracağını belirliyor. Dördüncü IQ ürünü olan Web IQ ise, web'de arama yapabilen, videoları tarayabilen ve hatta otomatik tarama görevlerini yerine getirebilen yeni bir ajan odaklı web arama yeteneği olarak öne çıkıyor. Bu yetenek, özellikle ajanların hızlı ve verimli bir şekilde bilgi toplaması için tasarlanmıştır.
Ajan Optimizasyonu ve Kimlik Yönetimi
Microsoft ayrıca Ajan Optimize Edici'yi (Agent Optimizer) de duyurdu. Bu araç, bir ajanın doğru çalışıp çalışmadığını daha ayrıntılı bir şekilde değerlendirmeye olanak tanıyan yeni bir değerlendirme türünü içeriyor. Optimizasyon adımı, ajanın daha doğru çalışması için yönlendirmelerde (prompt) değişiklikler yapabiliyor. Bu, ajanların performansını sürekli iyileştirmek için bir geri bildirim döngüsü oluşturuyor.
Casalaina, IQ ürünlerinin genel olarak başsız (headless) yapıda olduğunu ve öncelikli olarak ajan geliştiricileri tarafından kullanılacağını belirtti. Ancak, Microsoft 365 Copilot gibi ürünlerde Work IQ'nun dolaylı olarak kullanıldığına dikkat çekildi. IQ markasının temelinde ajanlara özel farklı bağlam türleri sunmak yatıyor. IQ ürünlerinin tamamı, kimlik doğrulama katmanları ve yetenekleriyle birlikte MCP (Microsoft Compute Platform) sunucuları olarak sunuluyor. Bu bağlamda, ajan kimliği de önemli bir yenilik olarak öne çıkıyor. Entra sistemi sayesinde ajanlar artık kendi kimliklerine, Teams'de kendi profillerine ve kendi e-posta kutularına sahip olabilecekler. Bu kimlikler, Work IQ aracılığıyla kendi e-postalarını veya belgelerini kontrol etmek gibi işlemleri gerçekleştirebilecek.
Model Çeşitliliği ve Altyapı Sağlayıcılığı
Microsoft'un hem OpenAI, Anthropic gibi büyük oyuncuların modellerini sunması hem de kendi MAI modellerini geliştirmesi, şirketin model çeşitliliği konusundaki yaklaşımını yansıtıyor. MAI modelleri, özellikle token verimliliği, optimizasyon ve özelleştirme yetenekleriyle öne çıkıyor. Müşterilerin ince ayar (fine-tuning) veya sürekli ön eğitim (continued pre-training) gibi yöntemlerle modelleri daha derinlemesine özelleştirebilmeleri hedefleniyor. Foundry platformu, bu tür özelleştirme yeteneklerini sunuyor.
Casalaina, Microsoft'un sadece bir model şirketi olmadığını, aynı zamanda bir altyapı sağlayıcısı ve modeller ile iş ürünleri arasında bir bağlayıcı olduğunu belirtti. Şirket, müşterilerin istedikleri herhangi bir orkestrasyon çerçevesini (LangGraph, LangChain, CrewAI vb.) kullanarak Foundry üzerinde birinci sınıf ajanlar oluşturmalarına olanak tanıyor. Bu ajanlar, Foundry kontrol paneli aracılığıyla gözlemlenebilirlik, izleme ve değerlendirme gibi özelliklerden tam olarak yararlanabiliyor.
Çin ve Açık Kaynak Modellerine Yaklaşım
Çin ve açık kaynak modellerine yönelik sorulara yanıt veren Casalaina, Foundry platformunda DeepSeek ve Qwen gibi modellerin sunulduğunu ve müşterilerin bu seçenekler arasından tercih yapabildiklerini ifade etti. MAI modellerinin odak noktasının token verimliliği ve özelleştirilebilirlik olduğu, bu alanlarda müşterilerin taleplerini karşılamanın hedeflendiği belirtildi.
Şirketlerin gelecekte daha fazla model mi kullanacağı yoksa bir daralma mı yaşanacağı sorusu üzerine Casalaina, kullanımın genişleyeceğini öngördüğünü belirtti. Token verimliliğinin yanı sıra, elde edilen değerin maliyete oranı da önemli bir metrik olarak görülüyor. Microsoft 365 Copilot gibi ilk taraf ürünlerin yanı sıra, Bayer gibi şirketlerin Foundry üzerinde kendi ajan sistemlerini kurarak binlerce çalışanını bu sistemlere dahil etmesi, kullanımın yaygınlaştığının bir göstergesi olarak sunuldu. Bu sistemler, özellikle bilgi işlem merkezlerindeki operatörlerin karşılaştığı yoğun uyarıları yönetmek gibi karmaşık görevlerde insanlara yardımcı oluyor.
Gözlemlenebilirlik, Tokenomi ve Yönetişim
Foundry kontrol paneli, gözlemlenebilirlik, tokenomi, ROI analizi ve ajan yönetişimi gibi konuları ele alıyor. Kasım ayında tanıtılan bu panel, ajanların token kullanımını, maliyetlerini ve performans eğilimlerini izlemeye olanak tanıyor. Azure maliyet yönetimi ile entegre olan sistem, yapay zeka ile ilgili tüm kaynakların (depolama, veri, hesaplama) maliyetini bütünsel olarak sunuyor.
Yönetişim kapsamında değerlendirme de büyük önem taşıyor. Öncelikli olarak sunulan kural tabanlı değerlendirme (rubric-based evaluation) sistemi, restoran rezervasyon ajanı gibi özel kullanım senaryoları için çok daha granüler testler yapılmasına imkan tanıyor. Bu sayede ajanların sadece çalışıp çalışmadığı değil, doğru çalışıp çalışmadığı da titizlikle test ediliyor.
Copilot'un Rolü ve Kullanıcı Deneyimi
Microsoft 365 Copilot'un 20 milyonu aşan kullanıcı sayısı ile önemli bir avantaj sağladığı belirtildi. Copilot, kullanıcıların zaten kullandığı Teams gibi platformlara özel ajanların kolayca yayınlanabilmesini sağlıyor. Bu sayede kullanıcılar, özel ajanlarına ek bir arayüzden değil, günlük iş akışlarının bir parçası olarak erişebiliyorlar. Casalaina, Copilot'u artık sadece soru cevaplama için değil, takvim yönetimi ve e-posta taslağı oluşturma gibi daha karmaşık görevler için de kullandığını, kendi yazdığı gibi e-postalar hazırlatabildiğini belirtti.
Copilot'un, Teams mesajları, e-postalar ve toplantı transkriptleri gibi kaynaklardan bilgi toplayarak kullanıcının bilgi arama ve bulma süresini önemli ölçüde azalttığı örneklendi. Bir müşterinin sorusuna yanıt verme ve ilgili belgeye bağlantı ekleme işleminin manuel olarak bir saat sürebilecekken, Copilot ile sadece bir dakikada tamamlanabildiği vurgulandı. Bu durum, yapay zekanın tekrarlayan iş yüklerini azaltarak insanlara daha değerli işlere odaklanma fırsatı sunduğunu gösteriyor.
Etki Analizi
Microsoft'un Build 2026'da tanıttığı yapay zeka ajanları stratejisi, kurumsal yapay zeka kullanımında önemli bir dönüm noktası olabilir. Microsoft IQ ailesi (Foundry IQ, Fabric IQ, Work IQ, Web IQ), ajanların ihtiyaç duyduğu bağlamı ve veri erişimini sağlayarak, şirketlerin yapay zekadan daha fazla değer elde etmelerine olanak tanıyor. Ajan kimliği, gözlemlenebilirlik, maliyet yönetimi ve geliştirilmiş değerlendirme araçları gibi özellikler, kurumsal düzeyde yapay zeka ajanlarının güvenli ve etkili bir şekilde konuşlandırılmasını destekliyor. Özellikle Copilot gibi mevcut platformlarla entegrasyon, kullanıcı benimsemesini hızlandırabilir ve yapay zeka tabanlı otomasyonun yaygınlaşmasını sağlayabilir. Bu gelişmeler, şirketlerin verimliliklerini artırmalarına, karar alma süreçlerini iyileştirmelerine ve çalışanlarına daha stratejik görevlere odaklanma imkanı sunmalarına yardımcı olacaktır.
