Son yıllarda, internet ve sosyal medya platformlarında “geleneksel eş” (tradwife) kavramı giderek daha fazla görünür hale geldi. Bu terim, ev işlerine ve aileye odaklanan, modern iş hayatından uzaklaşan kadınları tanımlamak için kullanılıyor. Parlak saçlı, kusursuz evlerde yemek pişiren ve sakin bebekler sallayan kadınların oluşturduğu bu dijital imaj, birçok kişi için idealize edilmiş bir yaşam biçimini temsil ederken, eleştirmenler tarafından ise gerici sağcı bir gündemin aracı olarak değerlendirilmekte.
Ancak, bu çekici imajın ardında yatan gerçeklik, çoğu zaman sosyal medyada yansıtılandan çok daha karmaşık ve zorlayıcı olabiliyor. Uzmanlar, “geleneksel eş” rolüne bürünen birçok kadının aslında bilinçli bir seçimden ziyade, ekonomik zorluklar, yüksek çocuk bakımı maliyetleri ve yetersiz sosyal destek sistemleri gibi dış etkenler nedeniyle bu duruma sürüklendiğini belirtiyor. Bu durum, Amerika Birleşik Devletleri özelinde incelendiğinde, ailelerin karşı karşıya kaldığı yapısal engelleri gözler önüne seriyor.
"Geleneksel Eş" Fenomeninin Kökenleri ve Algısı
“Geleneksel eş” olgusu, özellikle 2020'li yılların ortalarından itibaren popüler kültürde geniş yer buldu. Caro Claire Burke’ün 2026’da yayımlanan ve günümüz tradwife influencer’ının 1855 yılına ışınlanmasını konu alan romanı Yesteryear, kısa sürede çok satanlar listesine girdi ve film hakları Amazon MGM Studios tarafından satın alındı. Aynı dönemde Hulu’nun The Testaments dizisi, The Handmaid’s Tale'in devamı niteliğinde, genç kızların itaatkâr ev hanımları olarak yetiştirildiği bir distopyayı tasvir ederek, "geleneksel" yaşamın karanlık yönlerini işledi. Bu yapımlar, kamuoyunun “geleneksel eş” kavramına olan ilgisini artırdı ve tartışmaları daha da derinleştirdi.
Ancak sosyologlar, tradwife’ın bir sembol, bir TikTok trendi veya bir kültür savaşı aracı olarak gerçek hayattaki bir insan kategorisine tam olarak uymadığını vurgulamaktadır. Wisconsin-Madison Üniversitesi’nden sosyolog Jessica Calarco, “gerçek tradwife olma yolunun genellikle ekonomik belirsizlikten geçtiğini” belirtiyor. Sosyal medyada kusursuz yemeklerini ve eşlerini sergileyen kadınların birçoğu, bu içeriklerden büyük paralar kazanarak ailelerini destekleyen iş kadınlarıdır. Diğer ev hanımları ise, ev işlerine duydukları aşk için değil, genellikle çocuk bakımı masraflarını karşılayamadıkları için bu rolü üstlenmek zorunda kalan, yorgun ve düşük gelirli annelerdir.
Medyada Yaratılan İdealize Edilmiş Portre
Popüler kültürde ve sosyal medyada resmedilen ev hanımı imajı, çoğu zaman bir fanteziden öteye geçmemektedir. 1950'lerin ev hanımı figürü bile, yüksek gelirli eşlere sahip beyaz kadınların küçük bir kesimini temsil ediyordu. Washington Üniversitesi'nden sosyoloji profesörü Caitlyn Collins, geçmişte de birçok kadının, özellikle de az kazanan eşlere sahip renkli kadınların, faturaları ödemek için düşük ücretli işlerde çalışmak zorunda kaldığını belirtmektedir. Yani, idealize edilmiş ev hanımı modeli, hiçbir zaman toplumun geniş bir kesimini yansıtmamıştır.
Günümüzde ise durum tersine dönmüştür: Çocuk bakımı o kadar pahalı hale gelmiştir ki, çalışmak isteyen birçok düşük gelirli kadın, bir işe başlamanın maliyetini karşılayamamaktadır. Hannah Neeleman gibi, 10 milyondan fazla Instagram takipçisi olan “Ballerina Farm” adlı tradwife influencer’ı, kendine ait bahçıvan ekibi istihdam etmekte ve lüks ürünler satmaktadır. Kocası, JetBlue’nun kurucusunun oğludur ve servetinin 400 milyon doları aştığı bildirilmektedir. Bu tür parıltılı örnekler, genellikle ciddi bir destek ağına veya önemli bir finansal güce sahip olan kişileri temsil etmektedir. Bu durum, çoğu kadının karşılaştığı gerçeklikten oldukça uzaktır.
Ekonomik Baskı ve Çocuk Bakım Maliyetleri
Çocuk bakımı maliyetlerinin aşırı derecede yüksek olması, birçok aileyi tek ebeveynli bir çalışma modeline itmektedir. Century Foundation’dan bir rapora göre, ev hanımı annesi olan ailelerin, çift gelirli ailelere göre ek yoksulluk sınırının altına düşme olasılığı üç kat daha fazladır. Jessica Calarco’nun Holding It All Together: How Women Became America’s Safety Net adlı kitabı için yaptığı araştırmada, ev hanımı olan annelerin bulunduğu ailelerin yaklaşık %75’inin yıllık hane halkı gelirinin 50.000 doların altında olduğu tespit edilmiştir. Bu ailelerin yarısı gıda pulları ve Medicaid gibi devlet yardımları alırken, üçte ikisinden fazlası faturaları ödemekte zorlandığını bildirmiştir.
Birçok anne, çalışmak istemesine rağmen, maliyetler nedeniyle evde kalmak zorunda kalmaktadır. Örneğin, kitapta Erin olarak anılan bir kadın, kendisinin ve kocasının ücretli ebeveyn izni alamadığını ve yaşadıkları Indiana’daki devlet çocuk bakımı programına uygun olmadıklarını anlatmıştır. Oğulları doğduğunda gece vardiyasında bir markette çalışan Erin, tüm gün bebeğiyle ilgilendikten sonra işe gidiyor ve neredeyse hiç uyumuyordu. Sonunda ev hanımı olmaya karar verdi ancak hala işe dönmeyi hayal etmektedir. Ancak hesaplamalar hiçbir zaman lehine sonuçlanmamaktadır. Bu tür durumlar, kadınların mali bağımlılık geliştirmelerine ve aile içinde pazarlık güçlerini kaybetmelerine neden olmaktadır.
Avrupa Modeli ve Sosyal Destek Sistemleri
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki durum, Avrupa ülkelerindeki ebeveynlere sunulan destekle karşılaştırıldığında belirgin farklılıklar göstermektedir. Caitlyn Collins’in ABD, İsveç, Almanya ve İtalya’daki 135 anneyle yaptığı röportajları içeren Making Motherhood Work: How Women Manage Careers and Caregiving adlı kitabına göre, Avrupalı anneler genellikle hükümetten, işverenlerinden ve eşlerinden ebeveynlik desteği almayı beklemektedir. Bu ülkelerin hepsinde, hem babalar hem de anneler için federal olarak zorunlu kılınmış ebeveyn izinleri bulunmaktadır. Ayrıca, genellikle uygun fiyatlı ve yüksek kaliteli kamu çocuk bakımı sistemleri mevcuttur.
Avrupa’da, kısmi zamanlı çalışma veya zaman içinde kullanılabilecek ebeveyn izin günleri gibi daha fazla esneklik seçenekleri de bulunmaktadır. Bu durum, annelerin ücretli ve ücretsiz iş arasındaki kararının ABD’deki kadar keskin olmamasını sağlamaktadır. Collins, ABD’deki annelere hükümetin onları nasıl daha iyi destekleyebileceğini sorduğunda, çoğunun “tamamen boş baktığını” belirtmiştir. Yardım alabilecekleri veya buna hakları olduğu fikri, onların aklına bile gelmemiştir. Bu durum, kültürel algının ve beklentilerin ne denli farklılaştığını gözler önüne sermektedir.
Cinsiyet Rolleri ve İşgücü Piyasası Dinamikleri
Bir çiftte ebeveynlerden birinin evde kalması gerektiğinde, bu rol genellikle anneye düşmektedir. Sosyolog Calarco’ya göre, her iki partner de eşit bir iş bölümü istemesine rağmen, erkek egemen alanların genellikle daha yüksek maaşlı olması nedeniyle birçok kadın, işlerini bırakmanın en mantıklı seçenek olduğunu düşünmektedir. Ardından, birçok durumda, eşleri daha uzun saatler çalışarak terfi veya maaş artışı umudunu aramaktadır. Kadınlar ise daha ağır bir ücretsiz iş yüküyle baş başa kalmakta ve iş gücüne geri dönme olasılıkları giderek azalmaktadır. Finansal olarak bağımlı hale geldiklerinde, bazı kadınlar eşlerinden daha fazla yardım istemekten çekinmektedirler, çünkü “pazarlık güçleri kalmamıştır”.
New York Üniversitesi’nden sosyolog Kathleen Gerson’ın 120 orta yaşlı yetişkinle iş-aile çatışmaları hakkındaki düşünceleri üzerine yaptığı bir araştırma, toplumsal cinsiyet rollerine “aşırı geleneksel” bir yaklaşıma sahip katılımcılar arasında kadınların %55’inin ve erkeklerin %50’sinin daha eşit bir denge istediğini göstermiştir. Kadınlar daha fazla kariyer olanağı, erkekler ise çocuklarıyla daha fazla zaman geçirme arzusundaydı. Görevleri toplumsal cinsiyet çizgileri boyunca paylaşmaya çalışan katılımcılar ise yaklaşımlarından diğer gruplara göre daha memnundular; kadınların %88’i ve erkeklerin %81’i başka hiçbir seçeneğe tercih etmediklerini belirtmişlerdir. Ancak, onlar bile tatminsizlik hissetmişlerdir. Bakım verme taahhütleri onları yıpratmış, uykusuz ve kişisel zamandan yoksun bırakmış, aynı zamanda işte düşük performans gösterme endişesi yaratmıştır.
Gerçekçi Beklentiler ve Gelecek Perspektifleri
Sosyolog Collins, çocuk bakımı maliyetlerini anlattığında, öğrencilerinin, genellikle genç kadınların, ders sonrası panik içinde kendisine gelerek “Nasıl çocuk sahibi olabilirim?” diye sorduklarını belirtmektedir. Bu sorular karşısında Collins, onlara seçimlerini yaparken bu zorlukları hatırlamalarını, işverenlerin ebeveyn izin politikalarını ve emzirme odaları gibi imkanları araştırmalarını tavsiye etmektedir. Ancak asıl endişelenmesi gerekenler, yüksek eğitim seviyeleri sayesinde esnek çalışma saatleri olan, daha yüksek kazançlı işler bulma, partnerlerinden yardım talep etme konusunda pazarlık gücüne sahip olma veya bakım hizmetlerini dışarıdan temin etme olasılıkları daha yüksek olan bu öğrenciler değildir.
Eğer bu öğrencilerden bazıları "geleneksel eş" olursa, muhtemelen bu seçimi gerçekten yapmış olan şanslı kesim arasında yer alacaklardır. Asıl zorluk, ekonomik belirsizlik içinde olan ve çocuk bakımı maliyetleri yüzünden iş gücünden itilen, bu "geleneksel" role zorunlu olarak sürüklenen kadınlar için devam etmektedir. Bu durum, toplumun ailelere ve özellikle annelere yönelik destek politikalarını ve ekonomik yapılarını yeniden gözden geçirmesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ailelerin refahı ve kadınların iş gücüne katılımı için kapsamlı ve erişilebilir sosyal destek sistemlerinin önemi yadsınamaz.
