Kanada'dan ayrılma seçeneğini değerlendiren Alberta eyaleti için potansiyel ekonomik sonuçların analiz edilmesi amacıyla Calgary Üniversitesi Kamu Politikası Okulu görevlendirildi. Eyalet hükümetinden yapılan açıklamaya göre, bu bağımsız analiz, 19 Ekim'de yapılması planlanan referandum öncesinde Albertalıları bilgilendirmeyi hedefliyor. Analiz raporunun, eyaletin anayasal bir değişikliğe gitmesi durumunda ortaya çıkabilecek geçiş maliyetlerini, ekonomik etkileri, potansiyel tasarrufları ve riskleri detaylandırması bekleniyor.
Calgary Üniversitesi Kamu Politikası Okulu Direktörü Martha Hall Findlay, yaptığı açıklamada, okulun bu analizi yürütmekten memnuniyet duyduğunu belirtti. Findlay, raporun Albertalıları etkileyebilecek ayrılık sürecinin tahmini geçiş maliyetleri, ekonomik etkileri, potansiyel faydaları ve diğer ekonomik sonuçları hakkında daha iyi bir anlayış sunacağını vurguladı. Üniversitenin çalışması ve nihai raporu üzerinde tam bağımsızlığa sahip olacağını da sözlerine ekledi.
Alberta Ayrılık Analizi ve Uzman Heyeti
Bu kapsamda, Calgary Üniversitesi Kamu Politikası Okulu'na girdi sağlaması ve üniversite ile eyalet hükümeti arasında bir danışma organı olarak hareket etmesi için bir "uzman danışma heyeti" atanıyor. Heyetin girdilerinin dikkate alınmasına rağmen, Kamu Politikası Okulu'nun rapor üzerindeki "tam ve bağımsız kontrolü"nün süreceği belirtildi. Heyete, okulun Başkanlık Üyesi ve düzenli olarak Postmedia'nın Financial Post gazetesinde köşe yazıları yazan Dr. Jack Mintz liderlik edecek.
Dr. Mintz, daha önce de çeşitli önemli görevlerde bulunmuş bir isim. 2025 yılında yayımlanan ve üniversite fonlama modelini eleştiren raporun başkanlığını yapmıştı. Bu raporda, eşitlik, çeşitlilik ve kapsayıcılık (EDI) girişimlerinin kaldırılması ve yeni bir fonlama modelinin oluşturulması gibi 11 tavsiye yer almıştı. Mintz ayrıca 1990'larda federal hükümet için iş vergileri üzerine komitelere başkanlık etmiş ve 2007'de Alberta Finans ve Yatırım Politikası Danışma Komisyonu'nun başkanlığını üstlenmiştir. 2015 yılında Kanada Nişanı ile onurlandırılmıştır.
Heyet Üyeleri ve Rolleri
Dr. Jack Mintz'in yanı sıra heyette, eski Alberta Maliye Bakanı Ted Morton, Alberta İş Konseyi Başkanı Adam Legge, Cenovus Energy Inc. Yönetim Kurulu Başkanı Alex Pourbaix ve eski Saskatchewan Maliye Bakanı Janice MacKinnon gibi önemli isimler yer alıyor. Bu isimlerin, eyaletin olası ayrılığının ekonomik boyutlarına dair çeşitli perspektifler sunması bekleniyor.
Özellikle Ted Morton, Başbakan olmadan önceki dönemde Stephen Harper ile birlikte dönemin Alberta Başbakanı Ralph Klein'a gönderilen ve Alberta'nın Ottawa'dan daha fazla bağımsızlık talep eden ünlü "Firewall Mektubu"nun imzacılarından biriydi. Bu geçmişi, Morton'ın eyaletin özerkliği konusundaki duruşunu ve potansiyel etkilerini değerlendirmedeki rolünü daha da anlamlı kılıyor. Heyetin tüm üyeleri, farklı ekonomik ve politik geçmişleriyle analize zenginlik katacaktır.
Raporun Değerlendirme Süreci
Analiz raporu tamamlandıktan sonra, uzman danışma heyeti bulguları gözden geçirecek ve bağımsız bir yazılı değerlendirme sunacaktır. Bu süreç, "daha fazla ve potansiyel olarak farklı görüşlerin paylaşılmasına olanak tanıyacak, böylece Albertalıların tüm gerçeklerle donatılması sağlanacaktır" şeklinde ifade ediliyor. Bu çift aşamalı değerlendirme, raporun hem akademik derinliğini hem de halka yönelik anlaşılırlığını artırmayı amaçlıyor.
Alberta Başbakanı Danielle Smith daha önce yaptığı açıklamalarda, bağımsız bir Alberta'nın yaklaşık 400 milyar dolarlık geçiş maliyetleriyle ve yıllık yaklaşık 25 ila 50 milyar dolar arasında ek maliyetlerle karşılaşabileceğini belirtmişti. Bu tahminler, üniversite tarafından yapılacak analizin temelini oluşturacak ve raporun ekonomik gerçekleri daha net ortaya koyması bekleniyor. 
Ekonomik Tahminler ve Uzman Görüşleri
Öte yandan, Calgary Üniversitesi ekonomistlerinden Dr. Trevor Tombe da benzer bir senaryoda Alberta ekonomisinin yüzde dört oranında küçüleceğini, eyaletler arası ticaret maliyetlerinin artacağını, iş kayıplarının yaşanacağını ve yüz binlerce kişinin eyaletten göç edeceğini öngörmüştü. Bu tür tahminler, ayrılığın getireceği potansiyel ekonomik zorlukları gözler önüne seriyor.
Nihai raporun, 19 Ekim'deki referandum oylamasından önce, yaz sonuna doğru kamuoyuyla paylaşılması bekleniyor. Bu analiz, Albertalıların karar verme sürecinde önemli bir referans noktası oluşturacaktır. 
Geniş Perspektif ve Potansiyel Etkiler
Bu analiz, sadece Alberta'nın kendi iç dinamikleri açısından değil, aynı zamanda Kanada'nın genel ekonomik yapısı ve federal-eyalet ilişkileri bağlamında da büyük önem taşıyor. Bir eyaletin ayrılma kararının, ulusal düzeyde yaratabileceği ekonomik dalgalanmalar, ticaret anlaşmaları, uluslararası ilişkiler ve yatırımcı güveni gibi unsurlar da dolaylı olarak etkilenecektir. Bu nedenle, Calgary Üniversitesi'nin hazırlayacağı raporun, sadece eyalet içi değil, ulusal düzeyde de dikkatle incelenmesi muhtemeldir. 
Analizin, geçiş maliyetleri, potansiyel tasarruflar, ekonomik büyümeye etkileri, işsizlik oranları ve eyaletler arası ticaretin geleceği gibi kritik ekonomik göstergeleri kapsaması bekleniyor. Özellikle enerji sektörünün yoğun olduğu Alberta için, ayrılık durumunda uluslararası enerji piyasalarındaki konumu ve dış ticaret politikaları da önemli bir araştırma alanı olacaktır. Bu tür kapsamlı bir analiz, Albertalı seçmenlerin bilinçli bir karar vermesi için gerekli zemini hazırlayacaktır. 
