Birleşik Krallık'ta kayıtlı iki kripto para borsasının yöneticisi olarak görünen 'Elizabeth Newman' isimli kişinin aslında bir stok görüntü modeli olduğu ve bu borsaların İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) ile bağlantılı kara para aklama operasyonlarında kullanıldığı ortaya çıktı. ABD Hazine Bakanlığı ve TRM Labs gibi kuruluşların raporlarına göre, bu borsalar aracılığıyla milyarlarca dolarlık kripto varlık transfer edildiği ve bu durumun uluslararası yaptırımları delme amacı taşıdığı belirtiliyor.
Araştırmacı gazetecilik kuruluşu OCCRP'nin (Organized Crime and Corruption Reporting Project) yürüttüğü incelemeler, 'Elizabeth Newman' olarak tanıtılan kişinin gerçek bir şahsiyet olmadığını, şirketin belgelerinde kullanılan bir takma ad olduğunu gösteriyor. Bu durum, Birleşik Krallık'ın şirket kayıt sistemlerinin geçmişte kötüye kullanılmasına dair endişeleri yeniden gündeme getiriyor. Yeni çıkarılan yasalarla bu tür durumların önüne geçilmesi hedefleniyor.
İran DMO'sunun Finansal Ağları ve Kripto Paraların Rolü
ABD Hazine Bakanlığı, Babak Zencani isimli İranlı finansörün, Birleşik Krallık'ta kayıtlı Zedcex ve Zedxion adlı kripto borsaları aracılığıyla DMO ve İran rejimi için milyarlarca dolarlık fon transferi gerçekleştirdiğini iddia ediyor. Zencani, daha önce devlet fonlarını zimmetine geçirdiği gerekçesiyle idam cezasına çarptırılmış ancak cezası 2024 yılında affedilerek serbest bırakılmıştı. Hazine Bakanlığı'na göre Zencani, hapisten çıktıktan sonra rejimin yaptırımlardan kaçmasına ve siber suç faaliyetlerini finanse etmesine yardımcı olmak amacıyla dijital varlıkları kullanıyor.
Blockchain analitik firması TRM Labs'in Ocak ayında yayınladığı bir rapor, kripto paraların DMO'nun finansmanında giderek daha önemli bir rol oynadığını ortaya koydu. Rapora göre, bu iki kripto borsası aynı zamanda ABD'nin Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırdığı iddia edilen bir Yemenli grubu finanse etmekle suçladığı bir kişiye de milyonlarca dolarlık transferler gerçekleştirdi. Bu durum, İran'ın hem iç istikrarını sağlamak hem de bölgesel etkisini artırmak için finansal araçları nasıl kullandığını gözler önüne seriyor.
'Elizabeth Newman' Kimliği: Stok Görüntüden Şirket Yönetimine
Zedcex ve Zedxion borsalarının web sitelerinde ve tanıtım materyallerinde "Elizabeth Newman" isimli bir yöneticiden bahsediliyor. Ancak OCCRP'nin aylarca süren araştırması, bu isimle eşleşen gerçek bir kişiye dair hiçbir kanıt bulamadı. Hatta, Zedxion'un Mart 2022 tarihli bir pazarlama videosunda yer alan "Elizabeth" isimli yönetici imajının, Shutterstock'tan alınan stok bir görüntü olduğu belirlendi. Benzer şekilde, şirketin sözde finans yöneticisi ve ekip lideri gibi diğer pozisyonlarda kullanılan görsellerin de stok görüntülerden ibaret olduğu anlaşıldı.
İngiltere'nin şirket sicil kayıtlarına göre "Elizabeth Newman" bu şirketlerin "önemli kontrol sahibi" kişisi olarak listelenmiş durumda. Ancak şirketler resmi kayıtlarda "faal olmayan" (dormant) olarak gösteriliyor. Bu çelişki, şirketin gerçek operasyonlarının ne kadar şeffaf yürütüldüğü konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor. Birleşik Krallık'ın Ekonomik Suç ve Kurumsal Şeffaflık Yasası 2023 kapsamında, şirket yöneticilerinin ve önemli kontrol sahiplerinin kimliklerini doğrulamaları zorunlu hale getirildi. Newman'ın kimlik doğrulama süreci için tanınan süre ise Mayıs 2024'te doluyor.
Yaptırımları Delme ve Finansal Ağlar
ABD Hazine Bakanlığı, Zedcex ve Zedxion borsalarının, İran DMO'sunun yaptırımları aşarak milyarlarca dolarlık varlığı anonim bir şekilde transfer etmesine olanak tanıyan bir operasyonun parçası olduğunu savunuyor. Bu borsaların, ABD'nin yaptırım uyguladığı kişi ve kuruluşlara fon aktarımı için bir köprü görevi gördüğü belirtiliyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptığı açıklamada, İran halkının zararına kendilerini zenginleştiren İran ağlarını ve yolsuzluk yapan elitleri hedeflemeye devam edeceklerini vurguladı.
Babak Zencani ise ABD'nin suçlamalarını reddederek, bunların "660 milyon Tether'i (dolar destekli sabit coin) ele geçirmek ve gasp yapmak için bir bahane" olduğunu söyledi. Zencani, kripto borsalarıyla olan bağlantısını doğrudan doğrulamadı veya reddetmedi. OCCRP'nin Zencani ve "Elizabeth Newman" adına gönderdiği sorular yanıtsız kaldı. Bu durum, olayın karmaşıklığını ve uluslararası finansal sistemdeki boşluklardan nasıl faydalanıldığını gösteriyor.
Banshee ve Kripto: Bağlantı Noktaları
OCCRP'nin araştırması, Solmaz Bani isimli bir kişinin de bu borsaların operasyonlarında aktif rol aldığını ortaya koydu. Bani, Zencani'nin bilinen romantik partneri olarak sosyal medya ayak izleri bırakmış durumda. İnternet kayıtları, Bani'nin Zedxion'un çevrimiçi bülteninin dağıtımı için kullanılan alan adlarının ve Zedcex'in genel e-posta kayıtlarının sorumlusu olarak göründüğünü gösteriyor.
Daha da dikkat çekici olanı, Zedxion'un resmi Telegram kanalında paylaşılan ve üzerinde mor bir zil bulunan bir kedi fotoğrafının, Solmaz Bani'nin farklı bir sosyal medya hesabında paylaştığı aynı kedi ve zil içeren fotoğrafla örtüşmesi. Bu tür detaylar, finansal işlemlerin ardındaki kişilerin bağlantılarını ortaya koymak için önemli ipuçları sağlıyor. Bani'nin aynı zamanda Zencani'nin "BZ Group" adlı şirketler grubunda üst düzey roller üstlendiği ve bu grup ile kripto borsaları arasında bağlantılar bulunduğu da tespit edildi.
Etki Analizi
Bu gelişme, kripto para piyasalarının küresel finansal sistemdeki yerini ve potansiyel risklerini bir kez daha gözler önüne seriyor. Yaptırımlardan kaçınma, kara para aklama ve terörizmin finansmanı gibi yasa dışı faaliyetlerde dijital varlıkların kullanılma potansiyeli, düzenleyici kurumlar ve uluslararası işbirliği için ciddi zorluklar teşkil ediyor. Birleşik Krallık gibi finans merkezlerinin şirket kayıtlarındaki zafiyetler, bu tür operasyonlara zemin hazırlayabiliyor. Gelecekte, kripto para borsalarına yönelik daha sıkı denetimler ve uluslararası veri paylaşımının artması bekleniyor.
