Hindistan'ın Kolar bölgesinde yer alan ve kuraklığın hüküm sürdüğü bir diyarda çiftçilikle geçim sağlamak giderek zorlaşmaktaydı. Ashoka Shivareddy'nin ailesi de bu durumdan nasibini almış, bölgenin yıllık 60-70 santimetre civarındaki yağış ortalaması ve çiftçilerin su bulmak için 1.300 fite kadar derinlikte sondaj kuyuları açmak zorunda kalmaları, maliyetleri artırıyordu. Bu zorlu koşullar altında aile, 2005 yılında tarımdan vazgeçerek Bengaluru'ya göç edip bir sebze dükkanı açtı. Shivareddy, bir yazılım mühendisi olarak kariyerine devam etse de çiftçilik tutkusunu hiç kaybetmedi.
2018 yılında, Shivareddy ailesinin tarım arazisini daha bilimsel bir yaklaşımla yeniden canlandırmaya karar verdi. Arayışı, az suyla yetişebilen, yağmur suyuna bağımlı büyüyen ve pestisitlere daha az ihtiyaç duyan bir ürün üzerindeydi. Bu kriterlere uyan meyve, adını vanilyalı muhallebiyi andıran kremsi ve tatlı tadından alan, avokado büyüklüğünde, pürüzlü bir dış yüzeye sahip custard apple (Hint kirazı) idi. Shivareddy'nin bölgesinde doğal olarak yetişen ve yerel halk tarafından pazarda satılan bu meyve, ona umut verdi.
Custard Apple (Hint Kirazı) Tarımında Yenilikçi Yaklaşımlar
Verimliliği Artıran Yetiştirme Teknikleri
Shivareddy, verimi maksimize etmek amacıyla, geleneksel çiftçilik yöntemlerinin aksine, ağaçları daha sık dikme kararı aldı. Ayrıca, farklı faydalar sağlayan üç custard apple çeşidini özenle seçti. Bu yenilikçi yaklaşımın meyvelerini vermeye başladığı görülüyordu. Shivareddy, geçen yıl yaklaşık 20 ton, bu yıl ise 25 tona yakın bir hasat elde ettiğini belirtiyor. Hindistan'da ve yurt dışında custard apple'a olan talebin yüksek olması, bu alandaki potansiyeli gözler önüne seriyor.
Custard apple ağaçları, su ihtiyacının az olmasıyla biliniyor. Geleneksel çeşitler az yağışlı iklimlerde bile hayatta kalabilirken, modern çeşitler daha kontrollü koşullarda daha yüksek verim verebiliyor. Bu adaptasyon yeteneği, kurak bölgelerdeki çiftçiler için önemli bir avantaj sağlıyor.
Geleneksel Çeşitlerin Sınırlılıkları ve Geliştirilmiş Hibritler
Custard apple'ın kuru koşullara dayanıklı olmasına rağmen, yetiştiriciliğinde bazı zorluklar bulunuyor. Geleneksel Balangar çeşidi, yalnızca üç ila dört günlük kısa bir raf ömrüne sahip olması nedeniyle çiftçilerin satış seçeneklerini sınırlıyor. Ayrıca, yüksek çekirdek oranı da tüketiciler için daha az cazip hale getiriyor.
Hindistan Bangalore'deki Ulusal Bahçe Bitkileri Araştırma Enstitüsü (IIHR) baş bilim insanı Dr. Sakthivel T, geleneksel çeşitlerin lezzetinin mükemmel olmasına rağmen, düşük meyve eti oranı, yüksek çekirdek sayısı ve çok zayıf raf ömrü gibi sorunlar yaşadığını ifade ediyor. Bu sorunların üstesinden gelmek için IIHR ekibi, oda sıcaklığında bir hafta dayanabilen, daha az çekirdekli ve daha fazla meyve etine sahip olan Arka Sahan adlı hibrit bir meyve geliştirdi. Son 20 yılda bu çeşit, Güney Hindistan'a yaygınlaştı.
Hibrit Çeşitlerin Tarımsal ve Ekonomik Katkıları
Dr. Sakthivel'e göre, vahşi çeşitlerdeki %30'luk meyve eti oranının Arka Sahan gibi hibritlerde %70'e çıkması, çiftçilerin daha fazla araziye ihtiyaç duymadan kullanılabilir hasadı etkili bir şekilde ikiye katladı. IIHR ekibi ayrıca, meyveyi daha iyi işleyerek ve meyve etini çıkararak, dondurma ve milkshake gibi işlenmiş gıdalarda daha yaygın kullanımını sağlamak için çalışmalar yapıyor. Araştırmacılar, custard apple meyve etinin çıkarıldıktan sonra hızla kahverengiye dönmesi sorununu çözmek için yeni ekipman ve teknikler üzerinde deneyler yaparak, renginin daha uzun süre korunmasını sağlamayı hedefliyorlar.
Hindistan'ın merkezi eyaletlerinden Maharashtra, custard apple üretiminde başı çekiyor ve ulusal üretimin yaklaşık üçte birini karşılıyor. Burada onlarca yıldır bu meyveyi yetiştiren Navnath Malhari Kaspate, kendi çiftliğinde tohumlar toplayıp bunları çapraz tozlama yoluyla geliştirdi. NMK-01 olarak bilinen ve yüksek verimliliğiyle tanınan çeşidi 2014 yılında satışa sunuldu.
İhracatta Yeni Ufuklar ve Lojistik Zorluklar
Kaspate, NMK-01 çeşidiyle neredeyse 50 dönüm alanda, dönüm başına yaklaşık 10 ton verim aldığını ve bozulmayan bu geliştirilmiş çeşidin ihracat fırsatları yarattığını belirtiyor. Gulf ülkelerine ve hatta daha önce bu ölçekte yapılmamış olan Avrupa'ya ihracat başlattı. Kaspate'nin çalışmaları devam ediyor; şu anda görünümü iyileştirilmiş ve hastalıklara karşı daha dirençli bir çeşit üzerinde çalışıyor.
Manoj Kumar Barai, NMK-01 çeşidini ABD, BAE, Suudi Arabistan ve Avrupa'ya ihraç ediyor. İhracat için NMK-01'i tercih etmesinin nedenleri arasında daha iyi raf ömrü, daha kalın kabuk, daha fazla meyve eti ve daha tatlı bir lezzet olduğunu söylüyor. Ancak, bu kadar hassas bir meyveyi ihraç etmek, hasat zamanlaması, paketleme merkezlerine nakliye, havaalanı transferi, uçuşlar ve gümrük işlemleri gibi her saatin kritik olduğu ayrıntılı bir planlama gerektiriyor. Sıcaklık kontrolü hayati önem taşıyor; custard apple sıcağa karşı çok hassas ve kısa süreli maruziyet bile raf ömrünü azaltabiliyor.
İşlenmiş Ürün İhracatı ve Teknolojik Yatırım
Yolculuklar genellikle geceleri, sıcağın en yoğun olduğu saatlerden kaçınmak için yapılıyor. Maharashtra gibi bölgelerde sıcaklıkların 40 dereceye kadar çıkabildiği ve transit sırasında bile 30-35 dereceye ulaşabildiği düşünülürse, bu durum meyve için ideal değil. Meyve, paketlenmeden ve soğutuculu araçlarda taşınmadan önce beş saat boyunca ön soğutmaya tabi tutuluyor, ardından hava yoluyla nakledilmeden önce soğuk odalarda depolanıyor. Meyveyi korumak ve serin tutmaya yardımcı olmak için özel oluklu kutular geliştirildi.
Barai'ye göre, meyvenin daha fazla pulp (meyve suyu/ezme) veya toz formunda ihraç edilmesi, ihracat sektörü için bir devrim niteliğinde. Pulp, denizaşırı dondurma üreticileri, fırınlar ve 'pulp-shot' kafeleri tarafından kullanılıyor. Ancak pulp'ın -18°C'de depolanması ve taşınması gerekiyor. Yine de bu yöntem, hava yoluyla nakliyeden daha ucuz ve meyvenin bozulmadan haftalarca taşınmasına olanak tanıyor.
Tarımsal Verimlilik ve Teknolojik Adaptasyon
Kolar'daki Shivareddy, ürünlerinin tamamını satamadığı kısımlarını da değerlendirmek amacıyla pulp satışı yaparak işini genişletmeyi hedefliyor. Hasadının satılamayan kısmını kullanacak bir pulp işleme tesisi kurmayı planlıyor. Ancak pulp'ı çıkarmak ve -20°C'ye kadar soğutmak, önemli ekipman yatırımı gerektiriyor; bu da Shivareddy'ye göre birçok çiftçi için bir zihniyet değişikliği anlamına gelecek.
Shivareddy, custard apple'ın garip bir boşlukta yer aldığını belirtiyor. Talep artarken, ürünün doğal olarak dayanıklı olması nedeniyle çiftçilik yüksek teknolojiye geçiş yapmıyor. Kötü topraklarda yetişmesi, çok az su gerektirmesi ve yağmur suyuna dayanması, çiftçilerin pahalı sulama sistemleri, sensörler veya kontrollü ortamlara bağımlı olmamasını sağlıyor; bu da teknoloji adaptasyonunu düşük tutuyor. Bu durum, custard apple tarımının potansiyelini tam olarak kullanmasını engelleyebilecek bir faktör olarak öne çıkıyor.
